Parafudr (SPD), şebekede yıldırım veya anahtarlama kaynaklı oluşan ani gerilim darbelerini güvenli şekilde toprağa yönlendirerek elektronik cihazları koruyan bir koruma ekipmanıdır. Pano içine takılan tipler tüm hattı, priz tipi çözümler ise hassas cihazları korumaya yardımcı olur.
SPD Tipleri ve Nerede Kullanılır?
- Tip 1 (T1): Yıldırım akımına karşı ana panoda (bina girişinde) kullanılır.
- Tip 2 (T2): Ani gerilim darbelerine karşı tali panolarda yaygın koruma sağlar.
- Tip 3 (T3): Priz/cihaz yakınında ince koruma (ek hassasiyet) sunar.
- Koordinasyon: T1 → T2 → T3 sıralamasıyla kademeli koruma en iyi sonucu verir.
- Şebeke tipi: TN-C, TN-S, TT sistemlerde uygun bağlantı şemasına göre ürün seçilmelidir.
- İzleme: Pencereli/işaretli modeller arızayı görsel olarak bildirir.
Seçerken Dikkat Edilecek Teknik Değerler
- Uc (Maks. sürekli çalışma gerilimi): 230/400V şebekeye uygun değer seçilmelidir.
- In / Imax (Deşarj akımı): Bölgenin yıldırım yoğunluğuna ve panodaki konuma göre kA değeri belirlenir.
- Up (Koruma seviyesi): Daha düşük Up hassas cihazlar için daha iyi koruma demektir.
- Modül yapısı: Değiştirilebilir kartuşlu SPD, arıza durumunda kolay servis sağlar.
Montaj İpuçları
- Kısa ve kalın kablo: Faz–nötr–toprak bağlantıları mümkün olan en kısa ve düşük empedanslı olmalı.
- Doğru konum: T1 bina girişinde, T2 tali panoda; hassas cihaz yakınına T3 eklenebilir.
- Topraklama: Düşük topraklama direnci ve sağlam baralama SPD performansını belirler.
- Termal ayırıcı: Kaliteli SPD’ler aşırı yükte kendini devreden ayırır; göstergeye bakarak değiştirin.
Yaygın Hatalar
- Sadece priz tipi korumaya güvenmek; panoda T1/T2 olmadan tam koruma sağlanmaz.
- Uzun bağlantı kabloları kullanmak; darbe gerilimi artar, koruma seviyesi zayıflar.
- Topraklama zayıfken SPD takmak; deşarj akımı doğru akmayabilir.
Hassas Cihazlar İçin Ek Önlemler
- Koaksiyel/Ethernet koruması: İnternet/kamera hatları için uygun data hattı SPD’leri kullanın.
- UPS/Regülatör: Bilgisayar, kombi ve TV gibi cihazlar için temiz ve süreklilik sağlayın.
- Eşpotansiyel dengeleme: Metal hatların aynı potansiyelde olması darbe etkisini azaltır.
Sonuç
Parafudr, yıldırım ve şebeke darbelerine karşı ilk savunma hattıdır. Ana panoda Tip 1, tali panoda Tip 2 ve cihaz yakınında Tip 3 ile kademeli kurulum; sağlam topraklama ve kısa bağlantılarla birleştiğinde elektronik cihazlarınızı etkin biçimde korur.